ISSN: 1300-8773
E-ISSN: 1304-4591
Yeni Symposium New Symposium
Arşiv Sayıları
Yeni Symposium 2019-54-1
Eski yıllara ait dergi sayılarını bulabilirsiniz.

Dergi yılını veya sayısını seçerek arama yapabilirsiniz.
İnternette Disosiyasyonun Değerlendirilebilmesi İçin Geliştirilen Yeni Bir Ölçme Aracı: Van Çevrimiçi Disosiyatif Yaşantılar Ölçeği
Murat Boysan, Mustafa Eşkisu, Zekeriya Çam
Makale Türü: Araştırma

Amaç: İnternet bağımlılığı ile ilgili olarak geliştirilenkuramsal modeller, genellikle sosyal bilişsel modele dayanmakta ve internetbağımlılığının öz-düzenleme ve öz-denetleme eksiklikleriyle ilişkili olduğunuileri sürmektedir. Diğer taraftan, araştırmalar klinik olan ve olmayanörneklemde interneti bağımlı şekilde kullanma davranışları ile disosiyasyonaeğilimli olma arasında ilişkiler ortaya koymuştur. İlgili alan yazındakiaraştırma sonuçları dikkate alındığında, disosiyatif yaşantıların problemliinternet kullanımı üzerinde belirleyici bir faktör olduğu ileri sürülebilir. Bukapsamda bu çalışma çevrimiçi disosiyatif yaşantıları ölçmek için geliştirilenVan Çevrimiçi Disosiyatif Yaşantılar Ölçeği’nin psikometrik özellikleriniincelemeyi amaçlamaktadır.

Yöntem: Araştırmanın katılımcılarını 515’i (%71,7) kadın, 203’üerkek (%28,3) olmak üzere, 718 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Katılımcılarınyaş ortalaması 20,69 ve standart sapması 2,14’tür. Araştırma verileri VanÇevrimiçi Disosiyatif Yaşantılar Ölçeği (VÇDYÖ) ve Chen İnternet BağımlılığıÖlçeği (CİBÖ) aracılığıyla toplanmıştır.

Bulgular: Temel bileşenler analizi VÇDYÖ’nün dörtfaktörlü (Kimlik karmaşası, Kaçma/Ayrışma, Gerçekliği takip etmede bozulma/Absorpsiyonve Gerçeklik duygusunu kaybetme) bir yapıdan oluştuğunu göstermiştir. Doğrulayıcıfaktör analizi sonuçları da, dört faktörlü modelin veriye mükemmel derece uyumgösterdiğini ve tüm maddelerin faktör yüklerinin (0,53-0,86) yeterli düzeydeolduğunu göstermiştir. Ayrıca VÇDYÖ’nün yeterli düzeyde iç-tutarlılığa (αs= 0,93 to 0,98) vetest-tekrar-test tutarlılığına (r= 0,79 to 0,90) sahip olduğu ve VÇDYÖ’nün tümalt ölçekleri internet bağımlılığı ve çevrimiçi geçirilen süre ile anlamlıdüzeyde ilişkili olduğu bulunmuştur.

Sonuç: Bu çalışma VÇDYÖ’nün çevrimiçi disosiyatif yaşantıları değerlendirmedekullanılabilecek güçlü ve yeterli düzeyde psikometrik özelliklere sahip birölçme aracı olduğunu göstermiştir.


Anahtar sözcükler: internet bağımlılığı,öz düzenleme, davranışsal bağımlılık, sosyal-bilişsel kuram, çevrimiçidisosiyatif yaşantılar.

Yeni Sempozyum Dergisi 2019; 57(3):2-9